شخصیت افسرده

شخصیت افسرده یعنی چه؟

وقتی از «شخصیت افسرده» حرف می‌زنیم، منظور فقط این نیست که فرد گاهی افسرده می‌شود. بلکه یک الگوی پایدار در شخصیت او وجود دارد؛ یعنی معمولاً خودش را سخت قضاوت می‌کند، زود احساس گناه می‌کند، نسبت به طرد شدن حساس است و به سختی از زندگی لذت می‌برد.نکته مهم این است که شخصیت افسرده با اختلال افسردگی فرق دارد. افسردگی یک دوره بیماری است که ممکن است بیاید و برود، اما شخصیت افسرده بیشتر شبیه یک سبک همیشگی فکر کردن و احساس کردن است.

انواع شخصیت افسرده

۱. شخصیت افسرده درون‌فکن (ملانکولیک)

این افراد مشکل اصلی‌شان با خودشان است. مدام خودشان را سرزنش می‌کنند و فکر می‌کنند : «من به اندازه کافی خوب نیستم.» «همه چیز تقصیر من بود.» «من آدم ارزشمندی نیستم.» «باید بهتر از این باشم.»

آن‌ها استانداردهای بسیار بالایی برای خودشان دارند و معمولاً هیچ وقت از عملکردشان راضی نیستند. حتی وقتی موفق می‌شوند، باز هم احساس می‌کنند کافی نبوده است.احساس گناه در این افراد بسیار پررنگ است. گاهی فقط به خاطر یک فکر یا احساس درونی، خودشان را مجرم می‌دانند.

به طور خلاصه : درد اصلی این افراد این است که "من خوب نیستم".

۲. شخصیت افسرده اتکایی

این افراد بیشتر از اینکه درگیر نقص‌های خودشان باشند، از تنها ماندن و از دست دادن دیگران می‌ترسند. ویژگی‌های رایجشان : " ترس شدید از طرد شدن " " وابستگی عاطفی زیاد " " حساسیت بالا به انتقاد " " احساس تنهایی و پوچی " " نیاز زیاد به تأیید و محبت دیگران " . مثلاً اگر شریک عاطفی یا دوستشان کمی سرد رفتار کند، ممکن است فوراً فکر کنند : « دیگه دوستم نداره » . بعضی از آن‌ها حتی در روابط ناسالم باقی می‌مانند، فقط چون از تنها شدن می‌ترسند.

به طور خلاصه : درد اصلی این افراد این است که "کسی مرا دوست نخواهد داشت".

تفاوت اصلی این دو تیپ

فرد درون‌فکن بیشتر با خودش مشکل دارد . فرد اتکایی بیشتر با رابطه‌هایش مشکل دارد  . درون‌فکن می‌گوید:

»من به اندازه کافی خوب نیستم«

اتکایی می‌گوید:   »اگر تنها شوم چه؟ اگر ترکم کنند چه؟«

این ویژگی‌ها از کجا می‌آیند؟

معمولاً ریشه آن‌ها در دوران کودکی است . در شخصیت درون‌فکن، کودک یاد گرفته مشکلات را به خودش نسبت بدهد. به جای اینکه بگوید  : » پدر و مادرم اشتباه کردند « . فکر کرده : » حتماً من بچه بدی بودم«  

در شخصیت اتکایی، کودک بیش از حد به تأیید و حمایت دیگران وابسته شده و فرصت کافی برای مستقل شدن پیدا نکرده است. در نتیجه در بزرگسالی هم ارزش خودش را از نگاه دیگران می‌گیرد.

این افراد در روابط عاطفی چگونه هستند؟

درون‌فکن‌ها : معمولاً فاصله عاطفی بیشتری دارند. به سختی صمیمی می‌شوند و ممکن است موفقیت، موقعیت اجتماعی یا تأیید دیگران برایشان مهم‌تر از نزدیکی هیجانی باشد.

اتکایی‌ها : بیش از حد به رابطه می‌چسبند. حسادت، نگرانی از ترک شدن و نیاز زیاد به اطمینان گرفتن در آن‌ها بیشتر دیده می‌شود.

شخصیت افسرده با مازوخیسم چه فرقی دارد؟

افراد دارای شخصیت افسرده از محبت و همدلی دیگران معمولاً احساس بهتری پیدا می‌کنند . اما در شخصیت مازوخیستی، فرد ممکن است ناخودآگاه رنج کشیدن را راهی برای دریافت عشق و توجه بداند ؛ انگار باور دارد : » فقط وقتی رنج می‌کشم، دیگران دوستم دارند «

خلاصه یک خطی

شخصیت افسرده دو چهره اصلی دارد :  درون‌فکن:  » من کافی نیستم «  اتکایی »:مبادا مرا ترک کنند«

اولی بیشتر با خودسرزنشگری و کمال‌گرایی درگیر است و دومی بیشتر با وابستگی، ترس از طرد شدن و احساس تنهایی.